راهکارهای خنک نگه داشتن مرغ ها در تابستان
آیا می دانید دمای بالا در تابستان می تواند موجب تلفات طیور، کاهش تولید تخم، افت رشد و حتی مرگ مرغ ها شود؟ با شروع فصل گرما، سوال بسیاری از مرغداران این است که چطور مرغ ها را در هوای گرم خنک نگه داریم؟ چه روش هایی برای کاهش استرس گرمایی طیور وجود دارد؟ استفاده از مه پاش، فن های تهویه، کاهش تراکم و تنظیم جیره غذایی چقدر می تواند در افزایش مقاومت مرغ ها در برابر گرما موثر باشد؟ در این مطلب، با مهم ترین و کاربردی ترین راهکارهای خنک سازی مرغ ها در تابستان آشنا می شوید که به شما کمک می کند از تلفات جلوگیری کنید.
- مناسب برای جوجه کشی از انواع نژاد مرغ
- مجهز به سیستم روزشمار جوجه کشی
- مقاوم در برابر ضربه، حرارت و رطوبت
روش های خنک نگه داشتن مرغ ها در فصل گرم
بهتر است در فصول گرم سال که مرغ ها در معرض گرمازدگی قرار دارند از روش های زیر برای خنک نگهداشتن آنها استفاده کنید.
1. تهویه مؤثر و ایجاد جریان هوا
تهویه پایه ای ترین راهکار برای کنترل دما در سالن های پرورش طیور است. سیستم های تهویه شامل فن های خروجی، ورودی های قابل کنترل و گاهی کانال های تهویه زیرزمینی می شوند.
در مناطق گرمسیر، تهویه تونلی به عنوان یکی از موثرترین روش ها شناخته شده است، زیرا جریان هوا را از یک طرف وارد و از سمت دیگر خارج می کند و باعث کاهش دمای بدن پرنده از طریق جریان هوا می‌شود.
2. استفاده از سیستم های خنک کننده تبخیری (مه پاش و کولینگ پد)
سیستم های خنک سازی تبخیری، از طریق تبخیر ذرات آب در هوا، دما را کاهش می دهند. در مه پاش ها، ذرات ریز آب در فضا پخش شده و با تبخیرشان گرما را جذب می کنند. در کولینگ پد، جریان هوا از میان صفحات مرطوب عبور کرده و دمای آن کاهش می یابد. این روش ها به خصوص در مناطق خشک بسیار موثر هستند.
3. کاهش تراکم گله در سالن ها
افزایش تراکم گله منجر به تولید گرمای متابولیکی بیشتر، تهویه ضعیف تر در اطراف بدن پرندگان و افزایش رطوبت محیط می شود. این عوامل در مجموع به افزایش استرس گرمایی کمک می کنند. کاهش تراکم در فصول گرم، باعث بهبود رفاه و کاهش تنش در پرنده ها می شود.
4. برنامه ریزی تغذیه متناسب با شرایط گرمایی
در هوای گرم، مصرف خوراک به طور طبیعی کاهش می یابد. استفاده از خوراک با کیفیت بالا، کاهش فیبر خام، افزایش چربی و استفاده از مکمل های ویتامینی مثل C، E و سلنیوم به مقابله با استرس اکسیداتیو ناشی از گرما کمک می کند.
همچنین، جیره باید دارای تعادل الکترولیتی مناسب باشد. ترکیب مناسب سدیم، پتاسیم و کلر نقش مهمی در حفظ تعادل اسیدی-باز بدن دارد. تنظیم DEB در حد 250 تا 300 میلی اکی والان در کیلوگرم خوراک در هوای گرم باعث بهبود مصرف خوراک و کاهش مرگ و میر می شود.
5. تأمین آب خنک، تازه و در دسترس
مصرف آب در شرایط استرس گرمایی تا 2 برابر افزایش می یابد. آب نه تنها برای هیدراته نگه داشتن بدن، بلکه برای تنظیم دمای داخلی نیز حیاتی است. آبخوری ها باید به تعداد کافی و به طور یکنواخت در سالن توزیع شوند. مخازن آب نیز باید در سایه قرار گیرند تا از گرم شدن بیش از حد آب جلوگیری شود.
6. عایق کاری و پوشش های محافظتی سالن
سقف های فلزی یا پلاستیکی در تابستان مانند یک منبع گرما عمل می کنند. استفاده از عایق های پلی استایرن، پشم سنگ یا پلی یورتان برای سقف و دیوارها باعث کاهش نفوذ گرمای بیرون می شود. همچنین رنگ آمیزی سقف با رنگ های بازتاب دهنده نور (سفید یا نقره ای) کمک شایانی به کاهش گرمای محیط می کند.
نصب لایه های دو‌جداره با فاصله هوایی 10 تا 20 سانتی متر بین لایه ها، به عنوان عایق حرارتی بسیار مؤثر عمل می‌کند.
7. مدیریت زمان فعالیت پرندگان
در ساعات میانی روز که دما به اوج خود میرسد، پرندگان باید در حالت استراحت باشند. فعالیت های پرتنش مانند واکسیناسیون، انتقال یا تغذیه سنگین باید به صبح زود یا عصر موکول شود تا فشار حرارتی کاهش یابد.
نور سالن را در گرم ترین ساعات روز کاهش دهید تا پرندگان تحرک کمتری داشته باشند و دمای بدن کمتر افزایش یابد.
8. بررسی مستمر دما و رطوبت
نصب ترموهیدرومترهای دیجیتال در نقاط مختلف سالن و مانیتورینگ لحظه ای شرایط داخلی سالن به تصمیم گیری های مدیریتی بهتر کمک می کند. سامانه های هشدار دهنده نیز در صورت افزایش ناگهانی دما، امکان واکنش سریع را فراهم می آورند.
9. استفاده از افزودنی های ضد استرس
افزودنی هایی مانند پروبیوتیک ها، اسیدهای آلی، عصاره های گیاهی (مثل عصاره آویشن یا نعنا) و اسید آسکوربیک به بهبود سیستم ایمنی و کاهش اثرات منفی گرما کمک می کنند. استفاده از مکمل‌های حاوی بتائین در خوراک باعث افزایش تحمل پرنده در برابر استرس حرارتی می شود.
10. طراحی مناسب سالن
در مرحله طراحی، باید مواردی مانند جهت قرارگیری سالن نسبت به خورشید، تعداد پنجره ها، سیستم تهویه طبیعی، فاصله بین سالن ها و شیب سقف برای دفع حرارت لحاظ شود. طراحی اصولی کمک می کند حتی در هوای گرم، کمترین استرس به پرنده وارد شود.
سالن هایی با جهت شرقی-غربی کمتر از نور مستقیم آفتاب در ساعات طولانی روز آسیب می بینند.
مدیریت گله در شرایط استرس گرمایی
برای جلوگیری از هرگونه پیشامد ناخوشایند بهتر است طبق موارد زیر پیش روید.
پرهیز از ایجاد تنش در ساعات گرم روز
در طول گرم ترین ساعات روز (بعدازظهر و اوایل عصر)، از انجام هرگونه فعالیت که منجر به آشفته شدن مرغ ها می شود، خودداری نمایید. در این زمان تنها به اجرای برنامه نوری و دستورالعمل های مدون پرداخته و کلیه فعالیت های روزانه را به ساعات اولیه صبح یا شب موکول کنید.
نکته : اقداماتی نظیر اصلاح نوک، جابجایی پرندگان و واکسیناسیون (اعم از قطره چشمی، تلقیح بالی یا تزریقی) نیز باید در ساعات خنک تر صبح انجام شوند.
استفاده از مه پاش برای خنک سازی تبخیری
جهت خنک سازی سالن در طول روز، استفاده از سیستم های مه پاش یا مه ساز تبخیری توصیه می شود. این سیستم ها باید به صورت دوره ای، هر ۸۵ دقیقه به مدت ۵ دقیقه، فعال شوند.
همچنین، می توان آن ها را بر اساس دما و رطوبت سالن تنظیم کرد. نصب مه پاش در ورودی ها در سالن های دارای تهویه فشار منفی، نقش مؤثری در کاهش دمای هوای ورودی ایفا می کند.
استفاده از آب پاش سقفی برای کاهش دمای داخلی
استفاده از آب پاش های سقفی در ساعات اوج گرما به دفع حرارت از بام و خنک شدن فضای داخلی سالن کمک می کند. همچنین توصیه می شود از فعال سازی دان خوری ها در این ساعات خودداری شود، زیرا مصرف دان موجب افزایش متابولیسم و در نتیجه افزایش دمای بدن پرندگان خواهد شد.
تنظیم عملکرد فن ها در شب و صبح زود
تنظیم ترموستات فن ها به گونه ای که در شب و اوایل صبح به طور مداوم کار کنند، موجب کاهش دمای سالن در شب و حفظ هوای معتدل تر در صبح روز بعد می شود.
افزایش جریان هوا در سالن های باز
در سالن های باز باید از فن های جابجا کننده هوا استفاده شود تا جریان مناسبی از هوا در سطح بدن پرندگان برقرار گردد. اطمینان حاصل شود که سرعت جابجایی هوا در این سطح بین ۱.۸ تا ۵ متر بر ثانیه باشد.
مدیریت استرس گرمایی در مرغ های داخل قفس
پرندگانی که در قفس نگهداری میشوند نسبت به استرس گرمایی حساس تر هستند، چرا که امکان جستجوی نقاط خنک تر را ندارند. همچنین دفع گرما به روش رسانایی در قفس محدود است.
دمای داخلی قفس می تواند به مراتب بیشتر از راهروهای اطراف باشد. افزایش جریان هوا در قفس به دفع گرما از طریق همرفت کمک کرده و هوای گرم محبوس را نیز تخلیه می کند.
کاهش تراکم در قفس ها
تراکم بیش از حد پرندگان در قفس، مانع جریان یافتن مناسب هوا و کاهش تأثیر تهویه شده و همچنین منجر به افزایش بار گرمایی سالن می گردد. از شلوغی قفس ها جداً پرهیز شود.
زمان بندی مناسب برای جابجایی پرندگان
جابجایی پرندگان باید تنها در ساعات ابتدایی صبح یا در شب انجام شود. برای بهبود تهویه در حمل و نقل، تعداد مرغ ها در هر سبد کاهش یافته و میان قفس ها در کامیون فضاهای خالی در نظر گرفته شود.
ملاحظات فنی و بهداشتی سالن در فصل گرما
بهتر است در اوج گرما به موارد زیر دقت کافی داشته باشید که عبارتند از:
بررسی سیستم تهویه پیش از فصل گرم
پیش از شروع فصل گرم، سیستم تهویه باید به صورت کامل بررسی شود. درپوش فن ها باید تمیز و سالم باشند و تسمه ها محکم یا تعویض شده باشند تا در دوره های بحرانی عملکرد مناسبی داشته باشند.
تنظیم ورودی های هوا برای تهویه مؤثر
ورودی های هوا باید به درستی تنظیم شوند تا جریان کافی برای تهویه فراهم گردد. ورودی های ناکافی موجب فشار به فن ها و کاهش جریان هوا می شود. مسیرهای هوا باید کاملاً تمیز و باز باشند.
بررسی ترموستات و سیستم برق اضطراری
ترموستات ها باید کالیبره شده و دقیق باشند. وجود سیستم برق اضطراری برای مواقع قطع برق ضروری است تا از آسیب به گله جلوگیری شود.
اطمینان از فشار مناسب در سیستم تهویه
فشارهای مثبت و منفی در سیستم های تهویه باید بررسی شوند (۳۰–۱۲.۵ پاسکال یا ۰.۱۲–۰.۰۵ in water) و از یکنواختی جریان هوا اطمینان حاصل گردد.
نگهداری و تمیزکاری سیستم های خنک‌کننده تبخیری
در سالن های دارای سیستم های تبخیری، پدها باید تمیز و بدون انسداد باشند. جریان آب باید یکنواخت باشد و هیچ نقطه خشکی بر روی پدها وجود نداشته باشد.
بررسی و تعویض فیلترهای آب
فیلترهای آب باید بررسی و در صورت نیاز تعویض شوند تا جریان مناسب آب آشامیدنی برای گله برقرار باشد.
نظافت سالن و حذف موانع تهویه
گرد و غبار و تار عنکبوت پنجره ها باید مرتب پاک سازی شود. وجود مانع در مسیر جریان هوا، کارایی سیستم تهویه را کاهش می دهد.
تخلیه کود پیش از شروع گرما
کودهای موجود در سالن، به خصوص در سالن هایی با گودال کم عمق یا قفس های طبقاتی، باید پیش از فصل گرم خارج شوند. تجزیه کود موجب تولید گرما و افزایش بار گرمایی سالن می شود.
انتخاب نوع سالن متناسب با اقلیم گرم
در مناطق گرمسیر، استفاده از سالن های محصور قابل کنترل یا سالن هایی با قابلیت تهویه تونلی توصیه می شود. سالن های باز نیز باید به مه پاش و فن های جریان دهنده هوا مجهز باشند.
نکات نهایی برای کاهش اثرات گرمایی
برای کاهش اثرات گرما بر روی مرغ ها می توانید موارد زیر را در دستور کار خود قرار دهید.
عایق‌کاری سقف سالن از انتقال حرارت به فضای داخلی جلوگیری کرده و دمای محیط را تعدیل می کند.
سیستم تامین آب باید توانایی تامین نیاز مصرفی مه پاش، خنک کننده های تبخیری و افزایش مصرف آب توسط پرندگان را داشته باشد. هیچ‌اه نباید دسترسی گله به آب آشامیدنی مختل شود.
وسایل فلزی مانند ماشین‌آلات بلااستفاده، ضایعات فلزی یا آشیانه های بدون استفاده باید از اطراف سالن جمع آوری شوند تا از تابش گرما به فضای سالن جلوگیری شود.
سخن آخر
خنک نگه داشتن مرغ ها در تابستان، یک فرایند چند وجهی است که نیاز به دانش فنی، برنامه ریزی دقیق و اجرای هماهنگ دارد. استفاده از تهویه مناسب، تغذیه هدفمند، تامین آب کافی، عایق کاری سالن، پایش مداوم شرایط محیطی و طراحی هوشمند، همه از ابزارهای مهم در مقابله با استرس گرمایی هستند.
