علت تلفات جوجه ها در هفته اول تولد (+راه درمان)
هفته اول زندگی جوجه ها یکی از حساس ترین و بحرانی ترین دوره ها در پرورش طیور است. میزان تلفات در این دوره می تواند تاثیر مستقیم بر سوددهی فارم و سلامت کلی گله داشته باشد. علت تلفات جوجه ها در هفته اول تولد ناشی از ترکیبی از عوامل زیستی، بهداشتی و مدیریتی است که در این مقاله به تفصیل بررسی می شود.
- امکان جوجه کشی از تخم نطفه دار انواع مختلف پرندگان
- سنسور فوق حساس SHT سوئیسی
- دارای عملکرد کاملا حرفه ای و راندمان بالا
تأثیر شرایط سالن بر تلفات
شرایط سالن همچون دما، رطوبت، تغذیه اولیه می تواند نقش اساسی در تلفات داشته باشد.
دمای سالن و بستر
جوجه های یک روزه به دلیل تکامل نیافتن سیستم تنظیم دمای بدن، نمی توانند دمای ثابت بدن خود را حفظ کنند و کاملاً تحت تأثیر دمای محیط قرار دارند. اگر دمای سالن پایین باشد دمای بدن جوجه ها کاهش یافته و متابولیسم کاهش پیدا می کند که باعث کاهش رشد و افزایش حساسیت به بیماری ها می شود.
همچنین اگر دمای سالن یا بستر بالا باشد جوجه ها آب بدن خود را از دست می دهند و ممکن است دچار کم آبی و کاهش وزن شوند.
لازم به ذکر است دمای کف بستر در هنگام جوجه ریزی مهم تر از دمای هواست زیرا ارتفاع ۵ سانتی متری جوجه ها تحت تاثیر دمای کف است. تفاوت ۵ درجه سانتی گراد بین دمای کف و دمای هوا می تواند باعث استرس دمایی شود.
رطوبت بستر
بستر مرطوب باعث کاهش دمای سطح و سرد شدن جوجه ها می شود. این وضعیت می تواند استرس سرمایی ایجاد کند و سیستم ایمنی جوجه ها را مختل نماید.
دسترسی سریع به آب و خوراک
دسترسی جوجه ها به آب و غذا در ساعات اولیه پس از هچ حیاتی است. جوجه ها بدون دریافت مواد مغذی، نیاز به جذب انرژی از زرده تخم دارند. تأخیر در دسترسی به آب و خوراک می تواند باعث:
- کاهش رشد پرزهای روده و فعالیت آنزیم های گوارشی
- افزایش احتمال عفونت های زرده تخم
- کاهش جذب پادتن ها و تضعیف سیستم ایمنی
جوجه ها باید در کمتر از ۸ ساعت پس از خروج از تخم به آب و خوراک دسترسی داشته باشند تا از کم آبی و کاهش عملکرد جلوگیری شود. لازم به ذکر است که در جدیدترین استانداردهای نوین این زمان هرچقدر کمتر باشد به همان اندازه بهتر است ولی باتوجه به شرایط نگهداری مختلف بطور معمول 8 ساعت ذکر شده است.
کیفیت خوراک اولیه
استفاده از خوراک اولیه با کیفیت پایین، مانند آرد ذرت فاقد پروتئین کافی، باعث کاهش رشد بافت ها و تحریک ناکافی دستگاه گوارش می شود. تغذیه مناسب در ساعات اولیه، جذب بهتر زرده و بهبود عملکرد سیستم ایمنی را تضمین می کند.
استفاده از دان استاندارد و متعادل در همان ساعات اولیه ورود جوجه ها، بهترین عملکرد رشد و سلامت را فراهم می کند.
استرس دمایی و محیطی
جوجه های یکروزه به تغییرات دمایی و محیطی حساس هستند. دمای غیر مطلوب یا بستر مرطوب باعث اختلال در فعالیت طبیعی، کاهش مصرف غذا و آب و افزایش آسیب پذیری نسبت به بیماری ها می شود. کنترل دقیق دمای سالن و بستر و فراهم کردن محیط آرام، میزان تلفات را به حداقل می رساند.
کارتون های حمل جوجه
کارتون های حمل جوجه می توانند منبع میکروب و عوامل بیماری زا باشند. نگهداری آن ها در سالن پس از تخلیه جوجه، باعث رشد میکروب ها و افزایش خطر بروز بیماری می شود. کارتون ها باید بلافاصله پس از تخلیه جوجه ها به محیط مناسب منتقل و با رعایت مسائل ایمنی از سالن خارج شوند.
نقص های مادرزادی
نقص های مادرزادی یکی از عوامل اصلی مرگ و میر جوجه ها در روزهای اولیه پس از هچ است. این نقص ها ممکن است ناشی از مشکلات ژنتیکی و توسعه ناکامل اندام ها در جنین باشد. بسیاری از این مشکلات در مراحل اولیه رشد جنینی شکل می گیرند و منجر به تولد جوجه هایی می شوند که توانایی زندگی مستقل را ندارند. اختلالات قلبی، نقص در سیستم عصبی و اختلالات اسکلتی از نمونه های رایج نقایص مادرزادی هستند که می توانند در همان روزهای اول موجب مرگ جوجه شوند.
ضعف سیستم ایمنی
جوجه های تازه هچ شده دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند. این ضعف ایمنی ناشی از کامل نبودن ساختار لنفوسیت ها، عدم تولید کافی آنتی بادی و کمبود آنتی بادی های انتقال یافته از تخم است. جوجه هایی با سیستم ایمنی ضعیف به سرعت نسبت به عوامل بیماری زا آسیب پذیر می شوند و احتمال ابتلا به عفونت های اولیه بالاتر است.
آلودگی های عفونی اولیه
جوجه ها می توانند در طول هچ و قبل از ورود به فارم عوامل بیماری زا را از مادر یا محیط دریافت کنند. این عوامل شامل ویروس ها و باکتری ها می شوند و باعث بروز مرگ و میر زودرس می شوند. عفونت هایی که قبل از هچ وارد جوجه می شوند معمولاً در هفته اول ظاهر می شوند و شدت مرگ و میر آن ها بالا است.
ضدعفونی مناسب تخم ها، کنترل دما و رطوبت در انکوباتورها و استفاده از انکوباتورهای استاندارد می تواند از انتقال عوامل عفونی اولیه جلوگیری کند.
عفونت های باکتریایی و ویروسی
بیماری های باکتریایی و ویروسی مانند سالمونلا، کلستریدیوم، نیوکاسل و آنفلوانزای طیور، یکی از عوامل مهم مرگ و میر در هفته اول هستند. جوجه ها به دلیل ضعف سیستم ایمنی و تماس مستقیم با محیط آلوده، در برابر این بیماری ها آسیب پذیرند. شیوع این بیماری ها در فارم هایی با تراکم بالا یا رعایت ناقص اصول بهداشتی بیشتر است.
اجرای برنامه واکسیناسیون منظم، رعایت قرنطینه بین گله ها و جلوگیری از تماس جوجه ها با منابع آلوده می تواند میزان مرگ و میر ناشی از عفونت ها را کاهش دهد.
مسمومیت ها
مصرف دان یا آب آلوده به سموم قارچی، مایکوتوکسین ها یا مواد شیمیایی می تواند باعث مرگ و میر جوجه ها شود. این مسمومیت ها معمولاً با علائم گوارشی، کاهش رشد و ضعف عمومی ظاهر می شوند و در موارد شدید می توانند منجر به مرگ سریع جوجه ها شوند.
آزمایش دوره ای مواد خوراکی و آب و کنترل سطح سموم قارچی در دان، پیشگیری مؤثری در کاهش مسمومیت های زودرس جوجه ها است.
محیط آلوده
جایگاه نگهداری جوجه ها می تواند منبع عمده عوامل بیماری زا باشد. عدم رعایت اصول ضدعفونی، تجمع فضولات و رطوبت زیاد محیط باعث افزایش بار میکروبی و افزایش خطر بیماری ها می شود. جوجه ها در این شرایط به سرعت ضعیف شده و مرگ و میر بالا می رود.
تمیزکاری منظم جایگاه، استفاده از مواد ضدعفونی استاندارد و کنترل رطوبت محیط، محیطی امن برای رشد سالم جوجه ها فراهم می کند.
شرایط نگهداری نامناسب
دمای نامناسب، رطوبت بالا یا پایین و تهویه ناکافی می توانند موجب استرس حرارتی و ضعف جوجه ها شوند. استرس محیطی باعث کاهش مصرف غذا و آب، کاهش رشد و افزایش آسیب پذیری جوجه ها در برابر بیماری ها می شود.
استفاده از سنسورهای دقیق دما و رطوبت و رعایت منحنی حرارتی استاندارد مخصوص هفته اول می تواند نرخ مرگ و میر جوجه ها را کاهش دهد.
کمبود آب و غذای کافی و مناسب
عدم دسترسی به آب تازه و غذای با کیفیت باعث کاهش مصرف و ایجاد سو تغذیه در جوجه ها می شود. این وضعیت به ضعف سیستم ایمنی و کاهش رشد سریع منجر می شود و مرگ و میر را افزایش می دهد.
ارائه غذای اولیه (starter) با پروتئین و انرژی مناسب، دسترسی آزاد به آب تازه و رعایت اصول تغذیه ای استاندارد برای هفته اول ضروری است.
استرس ناشی از جابجایی
جابجایی ناگهانی جوجه ها یا قرار گرفتن در محیط پر سر و صدا، موجب استرس شدید و کاهش مصرف غذا و آب می شود. این استرس ها می توانند مرگ و میر را افزایش دهند حتی اگر عوامل بیماری زا وجود نداشته باشند.
عدم واکسیناسیون و پیشگیری به موقع
جوجه هایی که واکسینه نشده اند در برابر بیماری ها آسیب پذیرتر هستند و در معرض شیوع سریع بیماری های ویروسی و باکتریایی قرار دارند. واکسیناسیون ناقص یا تأخیر در اجرای آن می تواند منجر به مرگ و میر بالا شود.
پیروی دقیق از برنامه واکسیناسیون از بروز بیماری های تهدیدکننده جلوگیری می کند.
نحوه حذف تلفات جوجه ها
تلفات جوجه ها باید به صورت روزانه و منظم از سالن جمع آوری شوند تا از تجمع و آلودگی محیط جلوگیری شود. بهتر است جوجه های تلف شده بلافاصله از محل پرورش خارج شده و در مکان مناسب مانند سردخانه های مخصوص نگهداری شوند یا در فاصله ای امن از سالن قرار داده شوند. در سیستم های پرورش روی بستر، بررسی منظم بستر و اطمینان از حذف روزانه تلفات ضروری است.
جوجه های تلف شده می توانند منبع غنی باکتری ها و عوامل بیماری زا باشند و تماس سایر پرندگان با آن ها، از جمله نوک زدن، می تواند سرعت انتشار بیماری را در کل گله افزایش دهد.
ایجاد مسیرهای مشخص برای انتقال تلفات و استفاده از ابزار و ظروف مخصوص برای جمع آوری آن ها، خطر انتقال بیماری ها را کاهش می دهد و به حفظ بهداشت سالن کمک می کند.
سخن آخر
در این نوشته از چیکن هچ به ارائه اطلاعاتی در مورد هفته اول زندگی جوجه ها پرداخته شده است. نقص های مادرزادی، ضعف سیستم ایمنی، عفونت های اولیه و عوامل محیطی می توانند به تنهایی یا در ترکیب باعث مرگ و میر جوجه ها شوند. برای کاهش تلفات، لازم است کنترل دقیق بر کیفیت والدین، ضدعفونی محیط، تغذیه مناسب، رعایت اصول مدیریتی و اجرای برنامه واکسیناسیون انجام شود. رعایت همزمان این عوامل باعث افزایش مقاومت جوجه ها، کاهش مرگ و میر و تضمین رشد و عملکرد بهتر گله می شود.
