کمک های اضطراری برای پرندگان (7 روش درمانی)
نگهداری از پرندگان، به خصوص گونه های زینتی و طوطی سانان، می تواند تجربه ای لذت بخش برای علاقه مندان به حیوانات باشد. اما نکته مهم این است که پرندگان، در زمان بیماری یا آسیب دیدگی معمولاً علائم خود را پنهان می کنند و تشخیص مشکل را برای صاحب خود دشوار می سازند.
آگاهی از علائم هشدار دهنده، اصول اولیه مراقبت و نحوه واکنش در شرایط اضطراری برای هر سرپرست پرنده ضروری است. در این مقاله از وبسایت چیکن هچ به آموزش روش های کاربردی در کمک های اولیه و اضطراری به پرندگان می پردازیم.
- جوجه کشی از انواع پرندگان بومی و زینتی
- سیستم چرخش 360 درجه ای
- سنسور SHT نسل 4
تجهیزات لازم برای کمک های اضطراری به پرندگان
برای کمک های اضطراری به پرندگان، داشتن یک جعبه کمک های اولیه شامل تجهیزات پایه ضروری است. در ادامه تعدادی از این تجهیزات را نام می بریم :
- سرنگ بدون سوزن، پنس، قیچی کوچک، حوله نرم
- محلول الکترولیت، بتادین رقیق شده، پماد آنتی بیوتیک (مثل تتراسایکلین چشمی)
- پودر خون بند، سرم نرمال سالین
- مسکن هایی مانند ملوکسیکام و کارپروفن
- وسایلی برای گرم نگه داشتن پرنده مانند پد گرمایی، بطری آب گرم
- جعبه حمل مناسب برای پرنده
- نوار پانسمان، چسب و دستکش
اقدامات اورژانسی برای پرندگان زخمی، بیمار یا آسیب دیده
پرندگان توانایی قابل توجهی در مخفی کردن علائم بیماری ها دارند، چون در طبیعت پرندگان بیمار یا ضعیف، توسط شکارچیان یا حتی هم نوعان طرد می شوند.
بنابراین سرپرستان پرنده باید با رفتارهای عادی پرنده شان آشنا باشند تا با کوچک ترین تغییر متوجه مشکل شوند و در صورت نیاز سریعاً به دامپزشک مراجعه کنند. اما تا زمان مراجعه به دامپزشک آشنایی با برخی از اقدامات درمانی اورژانسی ضروری است که در ادامه شرح داده می شوند :
جداسازی پرنده بیمار یا آسیب دیده
یکی از اولین اقداماتی که باید در مواجهه با پرنده بیمار یا زخمی انجام دهید این است که او را از سایر پرنده ها جدا کنید. در این حالت هم خطر سرایت بیماری های واگیر دار به پرنده های سالم و آلودگی میکروبی وجود دارد و هم اینکه ممکن است پرنده ضعیف توسط سایر پرنده ها آسیب ببیند و از آب و غذا محروم شود. قرار دادن پرنده زخمی یا بیمار در یک محیط آرام و بدون استرس می تواند تاثیر بسزایی را در روند بهبود او داشته باشد.
حفظ دمای بدن پرنده
پرنده زخمی و یا بیمار بیشتر انرژی بدن خود را برای گرم ماندن صرف می کند. بنابراین باید محیط اطراف او را گرم کنید تا انرژی بدن خود را برای بهبودی صرف کند نه گرم ماندن. دمای مناسب برای پرنده آسیب دیده بین ۲۹ تا ۳۲ درجه سانتی گراد است که می توان با بخاری یا لامپ حرارتی آن را تنظیم کرد.
جلوگیری از کم آبی بدن پرنده
کم اشتهایی پرنده بیمار مشکل چندان حادی نیست اما کم آبی بدن آن می تواند خطرآفرین باشد. در صورتی که پرنده شما علائمی از قبیل اسهال و یا بالا آوردن را داشته باشد، در این حالت مقدار زیادی از آب بدن خود را از دست خواهد داد.
برای رفع کم آبی بدن پرندگان استفاده از ترکیب زیر مفید خواهد بود :
- 1 لیتر آب جوشیده سرد شده
- قاشق چایخوری شکر
- یک چهارم قاشق چایخوری نمک
- یک چهارم قاشق چایخوری جوش شیرین
این محلول را می توانید به مدت 3 الی 4 روز به میزان 100 سی سی در اختیار پرنده قرار دهید تا آن را مصرف کند. همچنین استفاده از ORS انسانی در دوز کم و با رقیق سازی مناسب هم می تواند در رفع کم آبی بدن پرنده موثر باشد.
تنظیم الکترولیت با تغذیه اضطراری
نوعی از سرلاک ها در بازار وجود دارند که تحت عنوان سرلاک های ریکاوری شناخته می شوند. این نوع از سرلاک ها برای پرنده های بیمار و آسیب دیده بسیار مفید می باشند. زیرا حاوی قندهای هضم پذیر، پروتئین و الکترولیت هستند و به حفظ انرژی، جلوگیری از کاهش وزن و تقویت پرنده کمک می کنند. مخصوصاً در شرایطی که پرنده ضعیف و بی حال است و تمایلی به مصرف غذا ندارد.
رسیدگی به شکستگی ها در پرندگان
اگر پرنده به دیوار، پنجره و یا محل سختی برخورد کرده باشد و مشکوک به وجود شکستگی یا در رفتگی در استخوان های آن باشید، باید آن را کاملا بی حرکت نگهدارید. حرکت دادن پرنده در چنین شرایطی می تواند آسیب بیشتری به عضلات، اعصاب و رگ های آن وارد کند. در این حالت بهتر است با کمک حوله، پتو یا وسایل مخصوص مثل کیسه های حمل، پرنده را مهار کنید.
کنترل خونریزی در پرندگان زخمی
در صورتی که پرنده دچار خونریزی شده باشد، باید سریعا اقدامات لازم برای متوقف کردن خونریزی را انجام دهید. برای این کار می توانید از موادی مانند پودر خون بند، نشاسته ذرت، پودر بچه و یا قلم نیترات نقره استفاده کنید. پس از کنترل خونریزی، پرنده را آرام نگه دارید و اجازه حرکت ندهید تا از ادامه خونریزی و شوک جلوگیری شود.
کاهش درد و شوک پرنده آسیب دیده
برای کاهش درد و شوک پرنده آسیب دیده می توانید از ویتامین های ایمن مانند بکمپلکس و داروهایی مثل ملوکسیکام و کارپروفن استفاده کنید. ملوکسیکام (با دوز حدود ۰٫۱ تا ۰٫۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، هر ۱۲–۲۴ ساعت) و کارپروفن (با دوز ۲–۴ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم) قابل استفاده هستند.
مراقبت های لازم پس از رفع خطر اولیه در پرندگان
پس از رفع خطر اولیه در پرندگان آسیب دیده، مراقبت های لازم شامل موارد زیر می شود :
- فراهم کردن محیط گرم و آرام
- تأمین آب و غذای مناسب و قابل هضم
- کنترل مرتب وضعیت تنفسی و رفتاری پرنده
- جلوگیری از استرس و دست کاری زیاد
- ادامه دادن درمان های دارویی
جمع بندی
در این مقاله از وبلاگ چیکن هچ در مورد ارائه ی کمک های اضطراری برای پرندگان بیمار، زخمی و یا آسیب دیده صحبت کردیم. پرندگان در مواقع بیماری یا جراحت نیازمند مراقبت سریع، آگاهانه و اصولی هستند. آشنایی با نشانه های اولیه بیماری، اصول کمک های اولیه، و نحوه ی برخورد با موقعیت های اضطراری می تواند از بروز عوارض جدی تر جلوگیری کرده و حتی جان پرنده را نجات دهد.
سوالات متداول
در زیر به برخی از سوالات متداول کاربران پاسخ دادهایم.
پرنده ام از ناحیه بال دچار خونریزی شده است. چه کار باید بکنم ؟
برای توقف خونریزی از موادی مثل آرد ذرت، پودر بچه یا زاج سفید استفاده کنید. فشار ملایم با گاز استریل هم می تواند مؤثر باشد. پس از کنترل خونریزی، پرنده را سریعاً نزد دامپزشک ببرید.
پرنده ام با پنجره برخورد کرد و حرکت نمی کند، چه کنم؟
احتمالاً دچار شوک شده است. او را به آرامی در یک جعبهی سوراخ دار، آرام، گرم و تاریک قرار دهید. پس از حدود ۳۰ دقیقه تا یک ساعت، در جعبه را باز کنید. اگر وضعیتش بهتر شده بود و توان پرواز داشت، می توانید رهایش کنید. در غیر این صورت، به دامپزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید پرنده بیمار را از بقیه جدا کنیم؟
به محض مشاهده ی علائمی مانند بی حالی، کاهش اشتها، اسهال، پف کردن پرها یا بی تحرکی، پرنده را در محیطی گرم، آرام و جدا از دیگر پرندگان نگهداری کنید تا هم روند بهبودی سریع تر شود و هم از انتقال بیماری احتمالی جلوگیری شود.
آیا می توان داروهای انسانی را برای پرنده استفاده کرد؟
خیر. استفاده خودسرانه از داروهای انسانی یا حیوانات دیگر برای پرندگان خطرناک است. همیشه باید داروها توسط دامپزشک پرندگان تجویز شوند، چون دوز مصرفی و نوع دارو بسیار مهم است و در صورت اشتباه ممکن است باعث مسمومیت یا مرگ پرنده شود.
اگر پرنده توسط گربه زخمی شد، چه اقداماتی باید انجام داد ؟
زخم پرنده را با هیدروژن پراکسید تمیز کنید، چون گربه ها معمولاً باکتری های خطرناکی دارند که ممکن است باعث عفونت شدید شود. در اکثر موارد نیاز به آنتی بیوتیک هست، بنابراین حتماً هرچه سریع تر پرنده را به دامپزشک برسانید.
سلام ببخشید مینام خورد به پنجره الان پرواز نمیتونه بکنه همش یجا نشسته خیلی بی حاله صحبت نمیکنه غذام نمیخوره چیکار کنم
سرپرنده ام درون میله قفس گیرکرده بودبعدبیرون آوردنش یکم بیحال شده وغذانمیخوره.چکارکنم وچی بهش بدم که براش خوب باشه؟
دو قطره مولتی ویتامین رو تو مقداری اب حل کن بده بخوره
سلام پرنده من یک عروس هلندی هست گربه گاز گرفته گلوش خونریزی داشت قط شده ولی نمیتونه خوب نفس بکشه چکار کنم
سریعا برسونید دامپزشک این سوال کردن نداره که
پرنده من داشت خفه میشد دور گردنش نخ پیچیده بود تونستم جداش کنم ولی الان بی حاله
چجوری درمانش کنم؟
سلام دوست عزیز
بعد از جدا کردن نخ، پرنده رو در محیط آرام و گرم نگه دار، آب تمیز و غذای نرم بهش بده. اگه هنوز بی حال بود، به دامپزشک مراجعه کن
من پرندم بالش شکسته چیکا کنم
سلام دوست عزیز
اول پرنده رو به یه جای آروم و بی سر و صدا ببر که کسی مزاحمش نشه. با حوله آروم بگیرش تا استرس نداشته باشه و بالشو دقیق نگاه کن اگه خونریزی داش با گاز استریل فشار کم بنداز. شکستگی رو پیدا کن و اگه استخوان ها جا به جا شده بودن، خیلی نرم جا بنداز. بعد با یه آتل سبک مثل چوب بستنی ثابتش کن و پرنده رو تو یه جعبه کوچیک با کف نرم بذار تا کم تر حرکت کنه، غذای خوب و مکمل کلسیم هم براش بگیر که زودتر خوب شه.
عالی بود